Kars

Ղուկասյան Մեծ, Աղբաբա, Աղբաբա Մեծ, Աշոցք, Դզըդող, Ղուկասյան, լեռնգագաթ Հայաստանի հյուսիս-արևմտյան կողմում, Արփի լճից մոտ 8 կմ արևելք, Թուրքիայի սահմանի վրա։ Լանջերը ծածկված են այպյան մարդէնգետիններով։ Բարրձրություն 3042 մ։ Աղբաբա լեռան մոտակայքում։ Լերան վրա հանդիպում է Հապալասենի ճահճային, նշված ՀՀ բույսերի Կարմիր գրքում։

Çıldır Barajı, Kars'ta, Çıldır Gölü üzerinde, sulama ve enerji üretmek amacıyla 1969-1976 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.

Bagaran (Armenian: Բագարան) was a city in ancient Armenia founded during the reign of the Orontid dynasty. It is one of the historical capitals of ancient Armenia.

The 1935 Digor earthquake occurred on 1 May at Digor, Kars in the Eastern Anatolia region of Turkey. It had a moment magnitude of 6.1 and caused 540 fatalities.

The Battle of Aladzha (Turkish: Alacadağ Muharebesi, lit. 'Battle of Alacadağ'; Russian: Авлияр-Аладжинское сражение, lit. 'Battle of Avliyar–Aladzha') was a key battle of the Caucasian campaign of the Russo-Turkish War of 1877–78. Russian troops broke through the defenses of the Turkish troops on the Aladzhin heights, which allowed them to seize the initiative and begin the siege of Kars.

Khtzkonk Monastery (Armenian: Խծկոնք, also transcribed as Khtskonk and Xc'konk'; Turkish: Beşkilise) was a monastic ensemble of five Armenian churches built between the seventh and thirteenth centuries in what was then the Armenian Bagratid kingdom. The site is located near the town of Digor, the administrative capital of the Digor District of the Kars Province in Turkey, about 19 kilometres west of the border with Armenia, in a gorge formed by the Digor River.

The Church of Saint Sarkis in Tekor (also known as the Tekor Basilica Armenian: Տեկորի տաճար) was a 5th-century Armenian church built in historical Armenia. It was located facing the town of Digor in the Kars Province of Turkey, about 16 kilometers west of the Armenian border. Tekor was a three aisled basilica with a dome. It was severely damaged by earthquakes in 1912 and 1936, and later damaged by vandalism. Now only the lower parts of the rubble and concrete core of the walls remain, the facing stone apparently removed to build the town hall (now itself demolished) in the 1960s. The inscription dating the building to the 480s was the oldest known writing in the Armenian language.

Բուսու Թափա, լեռ Հայկական Պար լեռնահամակարգում, Կաղզվան քաղաքից 5-6 կմ հյուսիս-արևելք, Ղարաբաղ գյուղի մոտ։ Բարձրությունը 1811 մ։

Թոլանտափ, լեռ Թուրքիայի Կարսի մարզում, Կարսի սարահարթում, Կաղզվան քաղաքից 6-7 կմ հյուսիս-արևելք։ Արաքս գետի ձախ ափին, Արաքսի ու Կարս գետեի միախառնվելու անկյունում։ Քերս,Աղդամ և Դևեբյուկ գյուղերի արանքում։ Բարձրություն 1400 մ։

Դուզթափա, լեռ Թուրքիայի Կարսի մարզում, Կարսի սարահարթում, Սարիղամիշ քաղաքից 20-21 կմ արևելք, Իվանպոլ գյուղից մի փոքր հյուսիս։ Բարձրությունը 1973 մ։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։

Աղադավա, լեռ Թուրքիայի Կարսի մարզում, Կարսի սարահարթում, Սարիղամիշ քաղաքից արևելք, բարձրություն 2427 մ։ Հարավային հատվածը հայտնի է Զիարեթ անունիվ։ Գտնվել է նախկին Ռուսական կայսրության Կարսի մարզի Կաղզվանի գավառի Նախիջևանի տեղամասում, Նախիջևան գյուղից 15 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Աղադավայի հյուսիսային լանջին գտնվում է Աղադավա գյուղը։

The Battle of Sarikamish was an engagement between the Russian and Ottoman empires during World War I. It took place from December 22, 1914, to January 17, 1915, as part of the Caucasus campaign.

The Battle of Sarıkamış was a conflict between the First Republic of Armenia and the Eastern Front of the Army of the Grand National Assembly of Turkey which was on September 29, 1920, at Sarıkamış. After the Sarikamish war signed the Armistice of Mudros, the Turks started the War of Independence and revolted, keeping the Armenians away from the Sarikamis front. Under the leadership of Mustafa Kemal Ataturk, Kazim He directed Karabekir there, and as a result of a successful war, the Turks annexed Kars and other provinces to their territory. The Armenian soldiers who remained there were either killed or exiled. No exchange was found. Estimated Armenian soldier deaths were 1000.

Sarıkamış station is a railway station in the town of Sarıkamış, Turkey. The station is serviced by the Eastern Express, operated by the Turkish State Railways, running between Istanbul and Kars. The station was built in 1913 with broad gauge tracks by the Russian Empire. The tracks were converted into standard gauge in 1962.

Soğuksu Nature Park (Turkish: Soğuksu Tabiat Parkı), established in 2011, is a nature park in Eastern Anatolia Region of Turkey. It is located 53 km (33 mi) far from Kars and 3 km (1.9 mi) to Sarıkamış.

Sarıkamış District is a district of the Kars Province of Turkey. Its seat is the town of Sarıkamış . Its area is 2,038 km², and its population is 37,744 (2022).

Asbuğa là một xã thuộc huyện Sarıkamış, tỉnh Kars, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 137 người.

Kars'ın Sarıkamış ilçesindeki 1896 yılında yapılmış köşk. Yekpare ağaçtan çivi kullanılmadan oluşturulmuş şu an hala özelliğini koruyan köşk, yukarı Sarıkamış bölgesinde bulunmaktadır. Av köşkü ve ana köşk olarak 2 ayrı yapıdan oluşur. Beton kolanlar sayesinde ayakta duran yapının ısıtması bu kolonlar içerisinden sağlanan ısı ile sağlanmaktadır. Bu ısıtma sistemine "peç" adı verilir. Av köşkü değerli misafirlerin ağırlandığı yerdir. Asıl köşk ise çeşitli zamanlarda hastane ve saray olarak kullanılmıştır. Halk arasında Katerina'nın köşkü olarak bilinmektedir. Ancak 2. Çar Nikola döneminde yapılan bu köşk yanlış adlandırılmaktadır. Eşi Katherina için yaptırıldığı zannedilen bu köşk Çar'ın hasta oğlu Aleksi için bir rehabiltasyon Merkezi ve aynı zamanda da ailenin kışın ve yazın kullandığı av köşkü olarak yapılmıştır. Bu Köşk, Çar'ın Av Köşü olarak bilinmektedir. Çarlık dönemine ait Türk filmlerinin çoğu bu köşk ve çevresinde çekilmiştir.

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աղբաբա (այլ կիրառումներ)

Աղբաբա, լեռնաշղթա Թուրքիայի Կարսի մարզում, Մեծրաց լեռնաշղթայում, նրա հարավային հատվածում, Կարս քաղաքից հարավ-արևմուտք։ Ունի համանուն լեռնագագաթ։ Հրաբխային է։ Թուրքերը սովորաբար կոչում են Աղբաբադաղ։ Լեռնաշղթայից արմուտլք տեադրված է Գյունեյ լեռը։

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գյունեյ (այլ կիրառումներ)

Գյունեյ, Կյունե, Կյունեյ, լեռ Թուրքիայի Կարսի նահանգում, Կարսի սարահարթում, Կարս քաղաքից մոտ 10 կմ հարավարևմուտք։ Բոզդալա գյուղի հարավարևմտյան կողմում։ Սարիղամիշ քաղաքից արևելք, Համամլի գյուղիզ հարավ։ Տեղադրված է Աղբաբա լեռնաշղթայից արևելք։

The 1983 Erzurum earthquake occurred in northeastern Turkey on 30 October 1983 at 07:12 local time (04:12 UTC). It had a moment magnitude of 6.6 and a maximum Mercalli intensity of IX (Violent). Reuters reports that about 1,340 people have died and 50 settlements in the provinces of Erzurum and Kars have been demolished by the earthquake.

Topdağ Railway Station is a railway station in the village of Topdağ in the Kars Province of Turkey. The station is serviced by the Eastern Express, operated by the Turkish State Railways, running between Istanbul and Kars.

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Աբեղենք (այլ կիրառումներ)

Աբեղյանք (գրաբ.՝ Աբեղեանք, Աբելյանք, Աբելունք Մյուս, Աբեղանք, Աբեղենք, Աբեղենք Մյուս, Աբեղունիք), Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի 3-րդ գավառը։ Ուրարտական Սարդուրի Բ թագավորի արձանագրության մեջ հիշատակվում է Աբիլիանիխի (Abilianihi) ձևով։ Տեղադրվում է Երասխ (Արաքս) գետի ձախ ափին՝ Մեծրաց լեռների միջև, Մժնկերտ գյուղի շրջանում։ Աբեղյանք գավառին ժառանգաբար տիրում էին Աբեղյանների նախարարական տոհմը։ Գավառի մոտավոր տարածությունն էր՝ 1000 քառ. կմ, կենտրոնն էր Մժնկերտ բերդաքաղաքը, այստեղից էլ՝ Աբեղյանքի նաև Մժնկերտ անվանումը։

Արփալը, լեռ Կարսի սարահարթում, Կաղզվան քաղաքից արևելք, Ախուրյանից մոտ 6 կմ արևմուտք, նույնանուն Արփալը գյուղից 4 կմ հեռավորության վրա։ Բարձրությունը մոտ 1730 մ։

The Ağrı Subregion (Turkish: Ağrı Alt Bölgesi) (TRA2) is a statistical subregion in Turkey.

Sağbaş, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.

Görecek, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.

Sesveren, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող եկեղեցի Մեծ Հայքի Այրարատ աշխարհի Գաբեղյանք գավառում։ Ներկայումս գտնվում է Թուրքիայի Կարսի մարզի Կաղզվանի շրջանի Կաղզվան քաղաքում, նրա արևելյան մասում, այգիների մեջ։

Altıngedik, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.

Yolkorur, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.

Taşburun, Kars ilinin Kağızman ilçesine bağlı bir köydür.

Pekraşeni Kilisesi (Gürcüce: ფექრაშენის ეკლესია), tarihsel Çrdili bölgesinde, bugün Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı Pekraşeni köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Lelusi Manastırı (Gürcüce: ლელუსის მონასტერი), tarihsel Palakatsio bölgesinde, günümüzde Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı Taşbaşı köyünün sınırları içinde eski Gürcü manastırıdır. Manastırın adı, ortadan kalkmış olan Lelusi köyünden gelir.

Kagari Kilisesi (Gürcüce: კაგარის ეკლესია), tarihsel Palakatsio bölgesinde, günümüzde Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı ve eski adı Kagari olan Kakaç köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kiliseydi. Köyün mevcut adından dolayı Kakaç Kilisesi olarak da bilinir.

Die Felsinschrift von Taşköprü (Daš-kerpi, Daš Kerpi) des urartäischen Königs Sarduri II. liegt 2 km westlich vom Südende des Çıldır-Sees in der Nordtürkei (Kreis Arpaçay, Provinz Kars).

Զիարեթ Իգնաձոր, լեռ Թուրքիայում, Չլդըրի լեռներում, Ծովակ լճի հարավային ափին, Իգնաձոր գյուղի մոտ։

Lavaş Gölü (Gürcüce: ლავაშის ტბა), tarihsel Palakatsio bölgesinde, günümüzde Kars ilinin Arpaçay ilçesinde, Çıldır Gölü'nün batısında bulunan küçük bir göldür.

Ուզունբուռուն, լեռ Թուրքիայի Կարսի մարզում, Կարսի սարահարթում, Ծովակ լճի հարավ-արևմտյան ափին, հրվանդանի վրա։

Vanand (Armenian: Վանանդ) is the area of historic Armenia that roughly corresponds to the Kars Province of present-day Turkey. Named after the Armenian family of Vanandi (derived from the Bulgar chieftain Vund), it was a principality of the Kingdom of Armenia and a later province of the Democratic Republic of Armenia. Its historic capital was the city of Kars. The region fell to numerous invaders including the Assyrians, Greeks, Romans, Byzantines, Arabs, Mongols, Persians, and the Ottoman Turks. After the 1877-1878 Russo-Turkish War, the Russian Empire acquired the region at the Congress of Berlin. The area still retained a substantial Armenian population, but after World War I, most of it was decimated during the Turkish-Armenian War in 1920. This region was passed to Turkish control by the Treaty of Alexandropol and the Treaty of Kars.

The 1926 Kars earthquake (also known as the Leninakan earthquake) occurred at 21:59 local time on 22 October along the border area of Soviet Armenia and eastern Turkey. It had a surface-wave magnitude of 6.0 and a maximum felt intensity of IX (Violent) on the Mercalli intensity scale, causing 360 casualties. Many buildings in Leninakan and surrounding villages were destroyed or damaged.

Yerazgavorsi Surb Amenaprkitchi Vank (Holy Saviour of All) (Armenian: Երազցավորսի Սբ. Ամենափրկչի վանք) is an Armenian monastery in the village of Çetindurak (previously called Başsüregel) in the Kars Province of present-day Turkey. This corresponds to the Shirakavan settlement of Historical Armenia, also known by its older name of Yerazgavors, developed into a small town in the mid-ninth century AD. It was located about 25 km Northeast of Ani, the capital of the medieval Bagratid (Bagratuni) Armenian Kingdom.

The Battle of Başgedikler occurred on 1 December 1853 during the Crimean War when a Russian army attacked and defeated a large Turkish force near the village of Başgedikler in the Trans-Caucasus.

Lake Kuyucuk (Turkish: Kuyucuk Gölü), is a small shallow lake located in Arpaçay district of Kars Province in the Eastern Anatolia Region of Turkey. It has an area of 245 ha (2.45 km²) and a maximum depth at 13 m (43 ft). The lake area is an internationally recognized Ramsar site, important for its ornithofauna, and a tourist wildlife reserve.

Akyaka Sınır Kapısı, Kars ilinin en doğusunda yer alan Akyaka ilçesinde, Ermenistan sınırında bulunan demiryolu sınır kapısıdır. Kapı 1993'ten beri kapalıdır. Deniz seviyesinden 1532 metre yüksekliktedir.

Duraklı Tren İstasyonu, eskiden Peldirvan Tren İstasyonu, Kars'ın Akyaka ilçesinin Duraklı Köyüne bağlı yer alan TCDD'ye ait hemzemin tren istasyonudur.

Şahnalar Tren İstasyonu, Kars'ın Akyaka ilçesinin Çamuşlu Köyü yer alan TCDD'ye ait hemzemin tren istasyonudur.

Tabur Tren İstasyonu, Kars'ın Akyaka ilçesinin Şahnalar Köyünde yer alan TCDD'ye ait hemzemin tren istasyonudur.

Başgedik Tren İstasyonu, Kars'ın Akyaka ilçesinin Kürekdere Köyünde yer alan TCDD'ye ait hemzemin tren istasyonudur.

Kurudere Tren İstasyonu, Kars'ın Akyaka ilçesinin Şahnalar Köyünde yer alan TCDD'ye ait hemzemin tren istasyonudur.

Օղուզլուի եկեղեցի, 9-10-րդ դարերի հայ առաքելական եկեղեցի է, գտնվում է Թուրքիայի Կարսի մարզի Օղուզլու գյուղում՝ Կարս քաղաքից մոտավորապես 35 կմ արևելք և Անի քաղաքից 15 կմ հյուսիս արևմուտք։

Կաթողիկե եկեղեցի, 990 թվականին կառուցված հայկական եկեղեցի Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Շիրակ գավառի Արգինա գյուղում։ Այն ամբողջությամբ ավերվել է 1940-1960-ական թվականներին։

Դավայաթաղ, լեռ, լեռնաբլուր Թուրքիայի Կարսի մարզում, Կարսի սարահարթում, Ախուրյան գետիի (Ախուրյանի ջրամբարի) աջ ափի մոտ, Գյումրի քաղաքից հարավ-արևմուտք, Աքյաքա (Ղզըլ-Չախչախ) շրջանի Ասլանհանե գյուղի մոտակայքում։ Բարձրությունը 1530 մետր։

Hurrian is an extinct Hurro-Urartian language spoken by the Hurrians (Khurrites), a people who entered northern Mesopotamia around 2300 BC and had mostly vanished by 1000 BC. Hurrian was the language of the Mitanni kingdom in northern Mesopotamia and was likely spoken at least initially in Hurrian settlements in modern-day Syria.

Yahniler Tren İstasyonu, Kars'ın Arpaçay ilçesinin Akçalar Köyünde yer alan TCDD'ye ait hemzemin tren istasyonudur.

Boğatepe Cheese Museum (Turkish: Boğatepe Peynir Müzesi) is a museum in Turkey.

Զուղու, լեռ Թուրքիայում, Չլդըրի լեռնահամակարգում, Օրթաքիլիսա գյուղից 7- 8 կիլոմետր հյուսիս արևմուտք։

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Զիարեթ (այլ կիրառումներ)

Զիարեթ, լեռ Հայկական լեռնաշխարհում, Կարսի սարահարթում, Կարս գետի ձախակողմյան փոքրիկ վտակների մեկի ակունքների շրջանում, Սարիղամիշ քաղաքից մոտ 18 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Արևմտյան լանջերը անտառապատ են։ Բարձրությունը 2782 մ)։

Zakarid Armenia (Armenian: Զաքարեան Հայաստան, romanized: Zakaryan Hayastan) alternatively known as the Zakarid Period, describes a historical period in the Middle Ages during which the Armenian vassals of the Kingdom of Georgia were ruled by the Zakarid-Mkhargrzeli dynasty. The city of Ani was the capital of the princedom. The Zakarids were vassals to the Bagrationi dynasty in Georgia, but frequently acted independently and at times titled themselves as kings. In 1236, they fell under the rule of the Mongol Empire as a vassal state with local autonomy.

The Battle of Ani (Armenian: Անիի ճակատամարտ) was fought between the forces of the Kingdom of Armenia under Vahram Pahlavouni and the Byzantine Empire in 1042. The Byzantine Empire was soundly defeated, with up to 20,000 dead.

Arsharunik was a historical district in Armenia, part of the province of Ayrarat, north of the river Araxes. Earlier in its history, the area was known as Eraskhadzor, and the important castle of Artagerk (Artageras of Strabo) was located there.

The medieval city of Ani was a center of confrontation in the 12th and 13th centuries. It was captured fives times by the Kingdom of Georgia, and recaptured three times by Shaddadids, until it came under the Mongol rule in 1239:

The siege of Ani was the unsuccessful siege of the city of Ani, by the Seljukid coalition arranged by the ruler of Shah-Armens in 1161. The large Muslim army was defeated by the Georgian King George III at the gates of Ani.

Die Kirche St. Gregor der Abughamrentz ist ein armenisches Sakralgebäude vermutlich aus dem Ende des 10. Jahrhunderts in Ani, Türkei. Sie liegt an der Schlucht des Achurjan. Ursprünglich war sie eine private Kapelle der Familie Pahlavuni. Die Abughamrentz hatten hier eine Familiengrabstätte.

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Կուսանաց վանք (այլ կիրառումներ)

Կուսանաց վանք, հայկական վանք Անիում։

Գագկաշեն, Գագիկաշեն կամ Անիի Գրիգոր Լուսավորչի տաճար, հայկական ճարտարապետական հուշարձան Անիում։ 1001−10 թթ. կառուցել է ճարտարապետ Տրդատը, Գագիկ Ա Բագրատունի թագավորի պատվերով՝ մայրաքաղաքում վերակերտելով ավերակ Զվարթնոցի տիպարը։ Կառույցի ավերակները բացվել են 1905−06 թթ. պեղումներով։ Թորոս Թորամանյանը ուսումնասիրել և կազմել է Գագկաշենի վերակազմության նախագիծը, որը հիմնավորվել է հետագայում, պեղումներով Գագիկ Ա Բագրատունու՝ ձեռքին եկեղեցու մանրակերտը, արձանի հայտնաբերմամբ։

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Ամենափրկիչ (այլ կիրառումներ)

Անիի Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի, հայկական եկեղեցի Անի քաղաքում։

Աբուլմաամրանա, մզկիթ Անի մայրաքաղաքում։ Կառուցվել է սելջուկների տիրապետության օրոք։ Մինարեի վրա, այժմ՝ փլված, ուներ պարսկերեն և հայերեն արձանագրություններ, որոնց բեկորները հայտաբերվել են 1911 թվականի պեղումների ընթացքում։

Ալամի եկեղեցի, հայկական ավերված եկեղեցի Արևելյան Հայաստանի Կարսի մարզի Ալամ գյուղի տարածքում, ներկայիս Թուրքիայի արևելյան Իգդիրի մարզում։

Մաղասաբերդ, ամրոց Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Շիրակ գավառում, Ախուրյան գետի արևմտյան ափին, ձորեզրին բարձրացող քարաժայռի վրա, Անի քաղաքից 4 կմ հարավ։ Բագրատունյաց մայրաքաղաքի առաջապահ պահակակետերից է։ Հիմնվել է հնագույն ժամանակներում, վիմական որևէ հիշատակություն չի հայտնաբերվել տարածքից։ Ըստ Շապուհ Բագրատունու, VI դ. վերջին այն վերակառուցել է Բյուզանդիայի Մորիկ կայսեր հայ կուսակալ Մաղաս իշխանը և կոչել իր անունով։ Մաղասաբերդը հաջորդաբար եղել է Կամսարականների, Բագրատունիների, Զաքարյանների ռազմական, կարևոր հենակետերից մեկը և այլ ամրոցների հետ (Տիգնիս, Աղջկա բերդ և այլն) ռազմագիտական տեսակետից Անին պաշտպանելու նպատակով կազմակերպված «միակենտրոն համակարգի» մասը կազմել։ XYII դ. Մաղասաբերդը տակավին կանգուն էր։ Զաքարիա Սարկավագն այն հիշատակում է որպես պարսկական զորակայան։

Ալյամ, գյուղ Արևելյան Հայաստանում, Կարսի մարզի Կաղզվանի գավառում։ Գտնվում էր Կարսից 40 կմ հյուսիս-արևելք։

Անիի կամուրջ, կառուցվել է X-XI դարերում, Ախուրյանի վրա։ Մանուչեի մզկիթի և Անիի Մայր տաճարի միջև ընկած հատվածում հին ճանապարհը տանում էր դեպի կամուրջ, որն ամենամեծն էր եղածներից։

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալաջա (այլ կիրառումներ)

Ալաջա, լեռնագագաթ Պոնտական լեռնահամակարգում։ Գտնվում է Տրապիզոն քաղաքից 25-30 կմ հարավ-արևմուտք, Խարշատ գետի միջին հոսանքի շրջանում, աջ կողմում։ Ծալքավոր է, ծածկված ալպինյան բուսականությամբ։

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ալաջա (այլ կիրառումներ)

Ալաջա, (հնում՝ Արջո–Առիճ), հրաբխային լեռ Թուրքիայի Կարսի մարզում, Կարսի սարահարթում, Անիից արևմուտք։ Բարձրությունը՝ 2695 մ։ Առաջացել է նեոգենի դարաշրջանի հրաբխային արտավիժումներից։ Ծածկված է լեռնատափաստանային և մերձալպյան բուսականությամբ, բարձր մասերը՝ քարակարկառներով։ Ալաջայից սկիզբ են առնում Ալաջա և Տեկոր գետերը։ Ալաջայի բարձունքներում է տեղի ունեցել Ալաջայի ճակատամարտը։ Կարսի սարահարթի հարավարևելյան և հյուսիսարևելյան կողմերում առանձնանում են Ալաջա Մեծ և Ալաջա փոքր լեռնագագաթները։

The Kars oblast was a province (oblast) of the Caucasus Viceroyalty of the Russian Empire between 1878 and 1917. Its capital was the city of Kars, which later became part of Turkey. The oblast bordered the Ottoman Empire to the west, the Batum Oblast (in 1883–1903 part of the Kutaisi Governorate) to the north, the Tiflis Governorate to the northeast, and the Erivan Governorate to the east. The Kars oblast included parts of the contemporary provinces of Kars, Ardahan, and Erzurum Province of Turkey, and the Amasia Community of the Shirak Province of Armenia.

The siege of Kars was the last major operation of the Crimean War. In June 1855, attempting to alleviate pressure on the defence of Sevastopol, Emperor Alexander II ordered General Nikolay Muravyov to lead his troops against areas of Ottoman interest in Asia Minor. Uniting disparate contingents under his command into a strong corps of 25,725 soldiers, 96 light guns, Muravyov decided to attack Kars, the most important fortress of Eastern Anatolia.

The Battle of Kars was a Russian victory over the Ottoman Empire during the Russo-Turkish War (1877–1878). The battle for the city took place on November 17, 1877, and resulted in the Russians capturing the city along with a large portion of the Ottoman forces defending the city. Although the actual battle for the city lasted a single night, fighting for the city began in the summer of that year. The idea of taking the city was considered impossible by some in Russian high command and many soldiers, who thought it would lead to needlessly high Russian casualties without any hopes of success due to the strength of the Ottoman position. Loris Melikov and others among the Russian command, however, devised a plan of attack that saw Russian forces conquer the city after a night of long and hard fighting. The Ottoman defeat at Kars had widespread consequences regionally, and the city was formally annexed at the Treaty of Berlin.

Kingdom of Kars (Armenian: Կարսի թագավորություն), alternatively known as the Kingdom of Vanand (Armenian: Վանանդի թագավորություն), was a medieval Armenian kingdom formed in the year 963 by the son of Abas I of Armenia, Mushegh Bagratuni (d. 984). The capital of the kingdom was Kars, currently part of modern-day Turkey.

The Battle of Kizil-tepe (Turkish: Kızıltepe Muharebresi) was fought on August 25, 1877, between the Russian Empire and the Ottoman Empire. The Russian were attempting to besiege Kars. The Ottomans, vastly superior in numbers, successfully lifted the siege.

The Kagizman okrug was a district (okrug) of the Kars Oblast of the Russian Empire, existing between 1878 and 1918. Its capital was the town of Kagyzman (present-day Kağızman), presently in the Kars Province of Turkey. The okrug bordered with the Kars okrug to the north, the Olti okrug to the northwest, the Erivan Governorate to the east, and the Erzurum Vilayet of the Ottoman Empire to the west.

The Olti okrug was a district (okrug) of the Kars Oblast of the Russian Empire existing between 1878 and 1918. Its capital was the town of Olty (present-day Oltu), presently part of the Erzurum Province of Turkey. The okrug bordered with the Kars okrug to the southeast, the Ardahan okrug to the northwest, the Kagizman okrug to its south, the Batum Oblast to the north, and the Erzurum vilayet of the Ottoman Empire to the west.

The Ardahan okrug was a district (okrug) of the Kars Oblast of the Russian Empire between 1878 and 1918. The district was eponymously named for its administrative center, the town of Ardagan (present-day Ardahan), presently part of the Ardahan Province of Turkey. The okrug bordered with the Kars okrug to the south, the Olti okrug in the west, the Batum Oblast in the north, the Tiflis Governorate in the northeast, and from 1883 to 1903 the Kutais Governorate whilst the latter included the Artvin and Batum okrugs.

The siege of Kars took place during the Russo-Turkish War of 1828–1829. A Russian army, led by General Ivan Paskevich, successfully took Kars in Turkish Armenia from the Ottomans. The battle itself lasted three days, from 20 to 23 June 1828. The capture was almost a complete accident. During the initial stages of the war, a rifleman enacted an unauthorized advancement towards the city and with the Russian army noticing the imminent danger said troop was in, they rushed to their protection which thus resulted in Kars falling after Ottoman troops engaged the Russian position. The Ottoman force, numbering some 11,000 men before the siege, lost 2,000 men and 151 artillery guns. The Russian contingent lost 400 men.

Kars Ulu Camii, Türkiye'nin Kars ilinde, Kaleiçi Mahallesi'nde yer alan bir camidir. Sultan İbrahim döneminde Kars Beylerbeyi olan Dilaver Paşa tarafından 1643 yılında yaptırılmıştır. Cami 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ndan sonra Kars'ın Rus işgalinde kaldığı yıllarda yakılarak tahrip edilmiş, I. Dünya Savaşı sırasında hasar gören yapı savaşın ardından gerçekleşen depremlerle tahrip olmuştur. 1997 yılında özgünlüğünün ortadan kalkmasına neden olan bir restorasyon geçirmiştir.

Բորլուկ, լեռ Թուրքիայում՝ Կարսի մարզի հարավարևելյան շրջանում։ Գտնվում է Հաջիխալիլ գյուղից 5-6 կմ արևելք։ Բարձրությունը մոտ 2900 մետր։

Գեջադաղ, լեռ Թուրքիայի Կարսի մարզում, Կարսի սարահարթում, Հաջիխալիլ գյուղից 7-8 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրությունը 2700 մետր։

Օրել, լեռ Թուրքիայի Կարսի նահանգում, Կարսի սարահարթում, Կարս քաղաքից 5 կմ հարավ։ Նշանակված է Կովկասի 5-վերստանոց քարտեզում։ Այժմ քաղաքի տարածքում։

Ուչլար, լեռ Թուրքիայում Կարսի մարզում, Կարսի սարահարթում, Կարս քաղաքից 12 կմ հարավ-արևելք։ Բարձրություն 2233 մ։

Monument to Humanity (Turkish: İnsanlık Anıtı, Armenian: Մարդկության հուշարձան, romanized: Mardkut'yan hushardzan, lit. 'Monument of Humanity') was a nearly completed statue in Kars, Turkey. Created by Turkish artist Mehmet Aksoy, the 30-metre-tall (98 ft) monument stood atop Kazıktepe, across from the ancient Castle of Kars. Visible from neighboring Armenia, the statue depicted two halves of a man, each reaching to hold the other's hand. The monument was demolished in April 2011, only months after being criticized by then–prime minister Recep Tayyip Erdoğan as a "freak" or "monstrosity".

Selim District is a district of the Kars Province of Turkey. Its seat is the town of Selim. Its area is 982 km², and its population is 21,488 (2022).

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (նաև՝ Կարսի Ավագ եկեղեցի), Հայ Առաքելական եկեղեցուն պատկանող հիմնահատակ ավերված եկեղեցի Կարսի մարզի կենտրոն Կարս քաղաքում, Կարսի բերդի հարավային ստորոտին (ներկայումս գտնվում է Թուրքիայի տարածքում)։ Եկեղեցին գտնվել է Կարս գետի աջակողմյան թեք ձորալանջի հայոց հին թաղի կենտրոնում։

Դրոֆա լեռ Թուրքիայի Կարսի մարզում, Կարսի սարահարթում, Կարս քաղաքից 7-8 կմ հարավում։ Բարձրությունը 1782 մ։