Artvin

Imerkhevi (Georgian: იმერხევი, Turkish: İmerhev) is a valley in the north of the Şavşat district in the Artvin Province of Turkey, along the border with Georgia. There are 15 villages in this area, inhabited by ethnic Georgians, who speak a local dialect of the Georgian language.

Akria Kilisesi (Gürcüce: აკრიას ეკლესია), tarihsel Maçaheli bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Akria olan Uğurköy'de Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Heva (Gürcüce: ხევა; okunuşu: "h'eva"), Gürcistan ile Türkiye sınırında bulunan bir dağdır. Acara Özerk Cumhuriyeti'nin Şuahevi Belediyesi sınırları içinde yer alır. Şavşeti Dağı'nın zirvesi olan Heva'nın deniz seviyesiden yüksekliği 2.812 metredir. Heva Tepesi, Çihuristskali ile İmerhevi Deresi'nin kaynaklandığı yerleri kapsar. Volkanik bir dağ olan Heva'da buzul izlerine rastlanmıştır.

Makreti Köprüsü (Gürcüce: მაკრეთის ხიდი; okunuşu "mak'retis h'idi), Demirciler Köprüsü olarak da bilinir, Artvin ilinin Borçka ilçesinde, Çoruh Nehri'nin bir kolu olan Çhala Deresi üzerinde, yukarıdan aşağıya sıralandığında sonuncu köprüdür. Bugün Kale adını taşıyan eski Makreti köyü sınırları içinde inşa edilmesinden dolayı Makreti Köprüsü adını taşımaktadır. Kale köyünün 20. yüzyılda uzun süre Demirciler köyünün bir mahallesi olmasından dolayı köprü de Demirciler köyü içinde sayılmış ve bundan dolayı da Demirciler Köprüsü olarak adlandırılmıştır.

Koziri Şapeli veya Kodziri Şapeli (Gürcüce: კოძირის სამლოცველო), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Aralık (eski adı Klaskuri) köyünde, eski adı Koziri olan Meşedibi mevkiinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü dinsel yapısıdır. Meşedibi mevkiinde günümüze kalıntıları ulaşan iki dinsel yapıdan biridir.

Sabauri Kilisesi (Gürcüce: საბაურის ეკლესია), Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Karşıköy'de Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Eski Sabauri köyünün kilisesidir.

Kintshureti Kilisesi (Gürcüce: კინცხურეთის ეკლესია) veya Kintzureti Kilisesi (კინწურეთის ეკლესია), Artvin ilinin Borçka ilçesinde, eski Kintshureti köyünü de kapsayan Zedoban köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Hertvisi Manastırı (Gürcüce: ხერთვისის მონასტერი), Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Hertvisi olan Camili köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü manastırıdır.

Koziri Kilisesi veya Kodziri Kilisesi (Gürcüce: კოძირის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Aralık (eski adı Klaskuri) köyünde, eski adı Koziri olan Meşedibi mevkiinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Aşağı Klaskur köyünde bulunmasından dolayı Aşağı Klaskur Kilisesi olarak da anılır. Meşedibi mevkiinde günümüze kalıntıları ulaşan iki dinsel yapıdan biridir.

Camili Köyü Camisi veya Hertvisi Camisi, tarihsel Maçaheli bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Hertvisi olan Camili köyünde bulunan tarihi bir camidir. Köyün Hertvisi adının değiştirilmesinden sonra Camili Camii olarak adlandırılmıştır. Hertvisi Camii, Maçaheli vadisinin Türkiye tarafında tespit edilmiş sekiz ahşap camiden biridir.

Muratlı Köyü Camisi, Artvin'in Borçka ilçesinin Muratlı köyünde bulunan, ahşap 19. yüzyıl camisi.

İremeti Camii veya İremit Camii (Gürcüce: ირემითის მეჩეთი), tarihsel Maçaheli bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Maralköy'de tarihi bir camidir. Köyün İremeti mahallesinde bulunduğu için bu adı taşımaktadır. İremeti Camii, Maçaheli vadisinin Türkiye tarafında tespit edilmiş sekiz ahşap camiden biridir.

Efeler Köyü Camii veya Eprati Camii, Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Eprati olan Efeler köyünde bulunan bir camidir. Köyün eski adından dolayı Eprati Camii ve bulunduğu mahallenin yeni adından dolayı Aksu Camii olarak da bilinir. Efeler Köyü Camii, köydeki Gürcü kilisesi Eprati Kilisesi yıkılıp yerinde inşa edilmiştir.

ხედისმთა (თურქ. Hedis Dağı) — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შავშეთის ქედის დასავლეთ ნაწილში, საქართველოსა და თურქეთის ართვინის პროვინციის საზღვარზე, მდინარე მაჭახელისწყლის მარცხენა შენაკადის — სკურდიდის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2156 მ. აგებულია ეოცენური ტუფებითა და ტუფ-ბრექჩიებით. ქვემო და შუა კალთები შემოსილია შერეული ტყით, ზემო — მორეული სუბალპური მდელოს ბალახეულით. არის სათიბ-საძოვრები.

Şubani Kalesi (Gürcüce: შუბანის ციხე), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Karşıköy'de Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir. Eskiden bir köy ve günümüzde Karşıköy'ün bir mahallesi olan Şubani'nin sınırları içinde yer alır.

Monasteri Kilisesi (Gürcüce: მონასტრის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Yeşilköy'de Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Gürcüce Monasteri Kilisesi "manastır kilisesi" anlamına gelir.

Sarp Sınır Kapısı, Karadeniz kıyısında, Türkiye ile Gürcistan arasındaki sınır kapısıdır. Adını Artvin'in Kemalpaşa ilçesine bağlı sınırdaki Sarp köyünden alır. Gürcistan tarafındaki sınır köyünün adı da Sarpi'dir. Bu sınır kapısı, 1989 yılında açılmıştır. Deniz seviyesinden 252 metre yüksekliktedir.

Osmaniye Köprüsü (Lazca: Noğedari Xinci), Artvin'in Kemalpaşa ilçesinde bulunan bir kemer köprüdür. Köprünün kemer ve korkuluklarının yapımında kesme taş, yol döşemesinde moloz taş kullanılmıştır. 18. yüzyılda inşa edildiği düşünülen köprü, günümüzde yayalar tarafından aktif olarak kullanılmaktadır.

Güreşen Köyü Kesiktaş Köprüsü, Artvin ilinin Borçka ilçesindeki Güreşen köyünde konumlanmış tek kemerli bir kemer köprüdür. 16 metre uzunluğundaki köprünün genişliği 2,4 metredir. Yapımında kesme taş ve moloz taş kullanılmış köprü bitkilerle kaplanmıştır.

Köprücü Köprüsü, Artvin'in Kemalpaşa ilçesinde bulunan bir kemer köprüdür. 19.5 metre uzunluğundaki köprünün genişliği 2, yüksekliği 6 metredir. İki mesnetli olan köprünün yapımında moloz taş ve kesme taşma kullanılmış, korkuluklar daha sonra betonla güçlendirilmiştir.

Esenkıyı Köprüsü veya Rus Köprüsü (Lazca: Meçeğali Köprüsü), Artvin'in Hopa ilçesindeki Esenkıyı köyünde bulunan bir kemer köprüdür. Yerden 5 metre yükselikte olan köprü, köydeki küçük bir derenin üzerine inşa edilmiştir. Yaya geçişi için kullanılan köprünün ilçe merkezine uzaklığı 6 kilometredir. Köprü, 7.70 metre uzunluğunda ve 9 metre genişliğindedir.

Beğlevan Köprüsü veya Türkçe adıyla Güreşen Köprüsü, Artvin'in Borçka ilçesinde yer alan bir kemer köprüdür. 20.9 metre uzunluğundaki köprünün genişliği 2.95 metre, kemer yüksekliği ise 8.70 metredir. Beğlevan Deresi'nin üzerindeki köprü, muhtemelen 18. yüzyılın sonlarında inşa edilmiştir. Tek gözlü köprünün kemerinin yapımında kesme taş, tempan duvarlarının yapımında ise moloz taş kullanılmıştır. Köprünün kuzeybatı ayağı dere yatağında, güneydoğu ayağı kayada konumlanmıştır. Tempan duvarı betonla sağlamlaştırılan köprü, güneydoğu-kuzeybatı doğrultusunda uzanmaktadır.

Başoba Köprüsü, Artvin'in Hopa ilçesinde bulunan bir kemer köprüdür. 15 metre uzunluğundaki köprünün genişliği 2.35, yüksekliği 6.7 metredir. Doğu-batı doğrultusunda inşa edilen köprü mimari özelliklerine göre 19. yüzyıla tarihlenmektedir. İki mesnetli olan köprünün yapımında moloz taş ve kesme taşma kullanılmıştır. Yapıldığı dönemde köprünün kuzeydoğusunda bir kitabe mevcuttu. Köprünün korkuluğu dairesel olarak biçimlenmiştir.

Satle Kilisesi (Gürcüce: სათლეს ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat kasabasında ve eski adı Satleli (Satle) olan Söğütlü mahallesinde Orta Çağ'dan kalma Ortodoks Gürcü kilisesidir. Satleli Kilisesi ya da Satlel Kilisesi olarak da bilinir.

Okrobageti Kilisesi (Gürcüce: ოქრობაგეთის ეკლესია; okunuşu: “okrobagetis ek’lesia”), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Okrobageti olan Köprülü köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Rabat Kilisesi olarak da bilinir.

Şavmta Kilisesi (Gürcüce: შავმთას ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Şenköy'de eski bir kilisedir. Yıkılmış olan kilisenin taşlarının bir kısmı Çoraklı Köyü Camii'nin inşasında kullanılmıştır.

Gunatle Manastırı veya Gunatle Vani Manastırı, tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Şavşat ilçesine bağlı Susuz (eski Gurnateli) köyünde eski Gürcü manastırıdır. Gurnateli köyünde bulunduğu için Gurnateli Manastırı olarak da bilinir.

Gasadinari Manastırı (Gürcüce: გასადინარის მონასტერი), Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Kirazlı köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü manastırıdır. Manastır, ortadan kalkmış bir yerleşime yöre halkının verdiği ad üzerinden bu şekilde adlandırılmıştır.

Tsihisdziri Kilisesi (Gürcüce: ციხისძირის ეკლესია), Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Tsihisdziri olan Kayadibi köyünde Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir.

Tsihia Kilisesi (Gürcüce: ციხიას ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Tsihia olan Yoncalı köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Bulunduğu mahallenin eski adından dolayı Cakelebi Kilisesi (ჯაყელების ეკლესია) olarak da bilinir.

Şindoba Kilisesi (Gürcüce: შინდობას ეკლესია) veya Şindobani Kilisesi (Gürcüce: შინდობანის ეკლესია), Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Dalkırmaz köyünün sınırları içinde erken Orta Çağ'dan kalma ve eski Şindobani köyüne ait Gürcü kilisesidir.

Kopadzeler Kilisesi (Gürcüce: კოპაძეების ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Meşeli köyünün sınırları içinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Tzinobani Kilisesi (Gürcüce: წინობნის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Meşeli köyünün sınırları içinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Ortadan kalkmış bir yerleşim olan Tzinobani köyünün kilisesiydi.

Tavzeti Kilisesi veya Tauzeti Kilisesi (Gürcüce: თავზეთის ეკლესია veya თაუზეთის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Meşeli köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Bugün Okurlar adını taşıyan Tavzeti adlı yerleşimin ibadet yeriydi.

Meria Kilisesi (Gürcüce: მერიას ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Meria olan Veliköy'ün sınırları içinde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir. Bulunduğu mahalleden dolayı Molohori Kilisesi (მოლოხორის ეკლესია) olarak da bilinir.

Dabaketili Kilisesi (Gürcüce: დაბაკეთილის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Dabaketili olan Yaşarköy'de Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Ahaldaba Kilisesi (Gürcüce: ახალდაბას ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Ahaldaba olan Tepeköy'de Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir.

Cvarebi Kilisesi (Gürcüce: ჯვარების ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Cvarebi olan Şalcı köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kilisesidir.

Svirevani Kilisesi (Gürcüce: სვირევანის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Svirevani olan Dutlu köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir. Surevani Kilisesi (სურევანის ეკლესია) olarak da bilinir.

Ancha (Georgian: ანჩის მონასტერი, anchis monasteri) was a medieval Georgian monastery and cathedral church of the Bishopric of Ancha, located near what is now the village of Anaçlı, Artvin Province, Turkey. Purportedly once a cross-in-square design, the church now lies almost completely in ruins.

Parekhi (Georgian: პარეხი or პარეხთა) is a Georgian medieval Orthodox monastery in historical Medieval Georgian Kingdom of Klarjeti (modern-day Artvin Province of Turkey).

The Berta monastery (Georgian: ბერთა, Turkish: Berta Manastırı) is a former Georgian Orthodox monastery at the village of Ortaköy (formerly Berta), Artvin Province, Turkey. It was built in the 8th or 9th century. The surviving structure is now used as a mosque.

Nuka Kilisesi (Gürcüce: ნუკას საყდარი ya da ნუკა-საყდარი; "nuk'as saq'dari" ya da "nuk'a-saq'dari"), tarihsel Klarceti bölgesinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesindeki Alabalık köyündedir. Kilisenin son rahibi Nuka'dan dolayı bu isimle anılıyor hale gelmiş ve kilisenin eski adının da unutulmuş olabileciğine dair görüş bulunmaktadır.

Cmerki Manastırı (Gürcüce: ჯმერკის მონასტერი; okunuşu: “cmerk'is monast’eri”), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Cmerki olan Çimenli köyünde Orta Çağ'da inşa edilmiş Gürcü manastırıdır.

Daba Manastırı (Gürcüce: დაბის მონასტერი; okunuşu: “dabis monast’eri”), eski Klarceti bölgesindeki Cmerki köyünde, günümüzde ise Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Çimenli köyünde bulunan 9. yüzyıla ait Gürcü manastırıdır. Manastır yapı topluğundan sadece ana kilise ile küçük kilisenin varlığı bilinmektedir. Köyün adından dolayı manastır Cmerki Manastırı olarak da bilinir. Ancak Cmerki'de Meryem Ana'ya adanmış olan Cmerki Manastırı ile Aziz Giorgi'ye adanmış Daba Manastırı'nı birbirine karıştırmamak gerekir.

Sinkoti Kilisesi veya Singoti Kilisesi (Gürcüce: სინკოთის ეკლესია veya სინგოთის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Şavşat ilçesinin Küplüce köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Yukarı Samtzkaro Kilisesi (Gürcüce: სამწყაროს ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesindeki Gürcü kiliselerinden biridir. Günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı (Yukarı) Samtzkaro olan Yukarı Irmaklar köyündedir.

Tzepta Kalesi Kilisesi (Gürcüce: წეფთის ციხის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Eskikale köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Günümüzde Eskikale köyünün Başkale adıyla mahallesi olan Tzepta köyündeki Tzepta Kalesi'nin içinde yer alır.

Bazgireti Kilisesi veya Badzgireti Kilisesi (Gürcüce: ბაძგირეთის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Bazgireti olan Maden köyünde Orta Çağ'da kalma Gürcü kilisedidir. Bulunduğu mevkiden dolayı Sazgireli Kilisesi (საზგირელის ეკლესია) olarak da bilinir.

Hozabiri Kilisesi (Gürcüce: ხოზაბირის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Çihishevi olan Yanıklı köyünün sınırları içinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Hozabiri Kilisesi, eski Hozabiri köyünün kilisesiydi ve bundan dolayı bu adla anılmaktadır.

Dasamobi Kilisesi (Gürcüce: დასამობის ეკლესია), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Dasamobi olan Dereiçi köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kiliseydi. Bu yapı günümüze ulaşmamıştır.

Goraşeti Kilisesi (Gürcüce: გორაშეთის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Goraşeti olan Kutlu köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kiliseydi.

Nigali or the Nigali valley (Georgian: ნიგალი, ნიგალის ხევი, nigalis khevi), also known, through a subsequent metathesis, as Ligani (ლიგანი) or Livana (ლივანა; Turkish: Livâne) is a historical district on the lower course of the Çoruh or Chorokhi river, currently divided between Turkey and Georgia.

Deviskel Deresi veya Deviskel Çayı (Gürcüce: დევისყელის წყალი veya დევსქელის ხევი; okunuşu: "devisq'elis ts'q'aro" veya "deviskelis h'evi"), Artvin ilinin Borçka ilçesinde, Çoruh Nehri'nin sağ kollarından biri olan bir akarsudur. Bu derenin oluşturduğu Deviskel Vadisi'ndeki Deviskeli (bugün Kaynarca) köyü, adını bu akarsudan almıştır.

Camili Biyosfer Rezervi, Artvin'in Borçka ilçesine bağlı Camili köyü ile çevresindeki altı köyü de içine alan 27.152 hektarlık bir havzadır. Havza içerisinde 1998'de orman Bakanlığınca tabiat koruma alanı ilan edilmiş iki adet ormanlık saha, Maral Şelalesi ve iki önemli vadi mevcuttur. 29 Haziran 2005'te UNESCO tarafından İnsan ve Biyosfer Ağı'na Türkiye’nin ilk biyosfer rezervi olarak dâhil edilmiştir. 2024'te sahada terapi ormanı açılmıştır.

Otingo Kaplıcası, Artvin ilinde, Borçka ilçesine bağlı Balcı köyündedir. Borçka kasabasına 13 km uzaklıktadır. Kaplıca sularının özellikle romatizma ve halsizliğe iyi geldiği kabul edilir. Otingo Ormanları Ilıcası ve Balcı Otingo Çermiği olarak da adlandırılır. Otingo Kaplıcası'nın kaynağı Otingo Deresi'nin (Balcı Deresi) ortasından çıkan sıcak sudur.

Mamatzminda Kilisesi (Gürcüce: მამაწმინდის ეკლესია; “mamatzmindis ek’lesia”), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Ebrika olan İbrikli köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Köyün bugünkü adından dolayı İbrikli Kilisesi de denir. Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Şehitlik köyünde ortadan kalkmış olan Gürcü kilisesi de Mamatzminda Kilisesi adını taşıyordu.

Sveti Kilisesi (Gürcüce: სვეტის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Seyitler köyünün Gündoğdu mahallesinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Gündoğdu mahallesinin eski adından dolayı Kilise Kapısı Kilisesi olarak da bilinir.

Bagini Kilisesi (Gürcüce: ბაგინის ეკლესია), Otingo Kilisesi (ოთინგოს ეკლესია) olarak da bilinir, Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı ve eski adı Bagini olan Balcı köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Nigala Kilisesi (Gürcüce: ნიგალას ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Seyitler köyünün Nigala mahallesinde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Kilise 9. yüzyılda veya 10. yüzyılın ilk yarısında inşa edilmiştir. Seyitler köyünün eski adından dolayı Sveti Kilisesi olarak da bilinir.

İrsa Kilisesi (Gürcüce: ირსას ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı İrsa olan Erenler köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Köyün değiştirilmiş adına bağlı olarak Erenler Kilisesi olarak da anılır.

პტიშის მყინვარი — კარულ-ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე კოდორის მარჯვენა შენაკადის — ჩხალთის აუზში. სიგრძე 1,1 კმ, ფართობი 2,1 კმ², მყინვარის ენა ეშვება ზღვის დონიდან 2680 მ სიმაღლემდე. საზრდოობს მყინვარული ნაკადებით. პტიშის მყინვარიდან გამოდის მდინარე სამხრეთი პტიში.

Aralık Köprüsü, Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Aralık köyünde konumlanmış, tek gözlü ve yolu eğimli olan tek kemerli taş köprüdür. Klaskuri Köprüsü olarak bilinmekle birlikte, Klaskuri köyünün adının 1925 yılında Aralık olarak değiştirilmesine bağlı olarak Aralık Köprüsü denmiştir.

Banakna Köprüsü (Gürcüce: ბანაკნას ხიდი; okunuşu: "banak'nas h'idi"), tarihsel Klarceti bölgesinde, bugün Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı Alaca köyünde bulunan tarihi köprüdür. Gürcü Krallığı dönemine, 12. yüzyıla tarihlenen köprü, Deviskeli Deresi üzerinde inşa edilmiştir. Banakna Köprüsü, büyük ölçüde sağlam olarak günümüze ulaşmıştır.

Kissa was a town of ancient Pontus on the Black Sea coast, on the road from Trapezus to Apsarus.

Dikyamaç Village Lifestyle Museum (Turkish: Dikyamaç Köyü Yaşam Tarzı Müzesi), shortly Dikyamaç Museum, is an ethnography museum in Artvin Province, northeastern Turkey.

The Peroniti Church (Georgian: პირონითის ეკლესია) is an abandoned Orthodox Church located in the village of Peroniti (Çamlıköy) in Hopa, Artvin Province of Turkey, close to the border with Georgia. The church was constructed between sixth to seventh century and belonged to Exarchate of Lazica. This chapel is obviously distinguished by its architectural categories from the similar chapels in the eastern Black Sea littoral.

Hopa River is the main water stream of Hopa in the eastern Black Sea Region of Turkey. Hopa River basin is rich in terms of Alluvial deposits which formed in Pleistocene era.

Murgul District is a district of Artvin Province of Turkey. Its seat is the town Murgul. Its area is 301 km², and its population is 6,522 (2021).

Korideti Kilisesi (Gürcüce: კორიდეთის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Murgul ilçesine bağlı ve eski adı Korideti olan Çimenli ile Osmanlı köyleri arasında, Orta Çağ'da inşa edilmiş ve günümüzde izi tamamen silinmiş bir Gürcü kilisedir.

Der Alacadağ (auch: Alaca Dağ) ist ein 2844 m hoher Berg im Osten der Türkei.

Yoldere Köprüsü veya Yoldere Köyü Köprüsü, Artvin ilinin Hopa ilçesinde konumlanmış, tek gözlü ve yolu eğimli olan bir kemer köprüdür. Köprünün yapımında kesme taş kullanılmıştır. Araçların da geçebildiği köprüde korkuluk duvarları yoktur.

Tagureti Kilisesi (Gürcüce: თაგურეთის ეკლესია), Tavgeti Kilisesi olarak da bilinir, Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı Bağdaşen köyünün sınırları içinde Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir.

Urumi Kilisesi (Gürcüce: ურუმის ეკლესია), Urum Kilisesi olarak da bilinir, Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı Bağdaşen köyünün sınırları içinde Orta Çağ'dan kalma bir yapıdır. Günümüzde ortadan kalkmış olan ve adının Urumi kelimesinden geldiği tahmin edilen Urumi köyünün kilisesiydi.

Aşağı Samtzkaro Kilisesi (Gürcüce: სამწყაროს ეკლესია; okunuşu: "samts'qaros ek'lesia"), tarihsel Klarceti bölgesindeki Gürcü kiliselerinden biridir. Günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Samtskaro olan Aşağı Irmaklar köyündedir.

Artanuci Kilisesi (Gürcüce: არტანუჯის ეკლესია; okunuşu: "art'anucis ek'lesia"), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin iline bağlı Ardanuç ilçesinin idari merkezi oalan Ardanuç kasabasında Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir. Eski Artanuci kasabasına sonradan Adakale dendiği için bu kilise Adakale Kilisesi olarak da bilinir. Artanuci Kilisesi, Ardanuç Kalesi içinde yer alan iki kiliseden biridir.

Cuğo Kilisesi (Gürcüce: ჯუღოს ეკლესია), Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı Soğanlı köyünün bir mahallesi olan Cuğo'da Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir.

Suagara Kilisesi (Gürcüce: სუაგარას ეკლესია), Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Suagara olan Soğanlı köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Mekereti (მექერეთი) mahallesinde bulunduğu için Mekereti Kilisesi olarak da bilinir.

Karsnia Kilisesi (Gürcüce: კარსნიის ეკლესია), Artvin ilinin Ardanuç ilçesinde, eski adı Karsnia olan Kapıköy'de Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Gelaşeni Kilisesi (Gürcüce: გელაშენის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Gelaşeni olan Güleş köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Gelaşeni Kilisesi, köyün eski adının farklı yazılışlarından dolayı Goreşen Kilisesi, Goleşen Kilisesi ve Güleşen Kilisesi olarak da bilinir.

Tanzot Kilisesi, Tandzoti Kilisesi (Gürcüce: ტანძოთის ეკლესია) olarak da bilinir, tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Tanzot olan Aydınköy'de Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesiydi. 19. yüzyılda bu yapı yıkılmış, yerinde cami inşa edilmiştir.

Tanzot Ermeni Kilisesi, tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Tanzot olan Aydınköy'de Ermenilerden kalma kilisedir. 1843 yılında inşa edilmiş olan yapıdan günümüze sadece duvarların bir kısmı kalmıştır.

Longothevi Kilisesi (Gürcüce: ლონგოთხევის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Longothevi olan Bulanık köyünde Orta Çağ'dan kalma bir kilisedir.

Mukeri Kilisesi (Gürcüce: მუქერის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Mukeri olan Tepedüzü köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Adakale Hamamı, Artvin'in Ardanuç ilçesinde konumlanmış bir hamamdır.

Ahiza Kilisesi veya Ahiza Piskoposluk Kilisesi (Gürcüce: ახიზის საკათედრო ტაძარი), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Ahiza olan Ferhatlı köyünde erken Orta Çağ'da inşa edilmiş Gürcü piskoposluk kilisesiydi.

Ahiza Kilisesi (Gürcüce: ახიზის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Ahiza olan Ferhatlı köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kilisedir. Köyde günümüze kalıntıları ulaşan iki kiliseden biridir.

Ahiza Kilisesi (Gürcüce: ახიზის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı ve eski adı Ahiza olan Ferhatlı köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kilisedir. Köyde günümüze kalıntıları ulaşan iki kiliseden biridir.

ახიზის მონასტერი — შუა საუკუნეების ქართული საეპისკოპოსო ცენტრი და მონასტერი კლარჯეთში. კლარჯეთის 12 ლავრიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს თურქეთის ართვინის პროვინციის სოფელი ფერათლის მიდამოებში, არტანუჯისწყლის მარცხენა მხარეს, დასავლეთ ფერდობზე, ახიზის ციხესთან.

Tikmanet Camii, Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı Bereket köyünün Tikmanet mahallesinde eski bir camidir. Bereket Köyü Camii veya Bereket Camii olarak da bilinir.

İskender Paşa Camii, tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesinin idari merkezi olan Ardanuç kasabasının ilk yerleşimi olan Adakale'deki camidir. Cami, Ardanuç Kalesi'ni 1551'de Gürcülerden ele geçiren Çerkez İskender Paşa'nın adını taşımaktadır.

Cuğo Kalesi (Gürcüce: ჯუღოს ციხე; okunuşu: "cuğos tsih'e"), Artvin ilinin Ardanuç ilçesinde, bugün Soğanlı köyünün bir mahallesi olan Cuğo'da Orta Çağ'dan kalma bir kaledir.

ლონგოთხევი — ციხე თურქეთში. მდებარეობს ართვინის პროვინციაში, არტანუჯის რაიონის სოფელ ლონგოთხევში; ზღვის დონიდან 1220 მეტრზე. ნაგებია კირით. კომპლექსი მოიცავს კოშკსა და ძირითადი კონსტრუქციის ნანგრევებს.

Berta Köprüsü, Artvin'in Merkez ilçesinde yer alan üç gözlü sade bir köprüdür. 64.20 metre uzunluğundaki köprünün yüksekliği 7.3 metre, ortalama genişliği 5 metredir. Kesme taştan inşa edilmiş olan köprü, Çoruh'a akan Berta Deresi'nin üzerine, Artvin-Şavşat yolunun 21. kilometresine inşa edilmiştir. Köprünün 93 Harbi'ndan önce, 19. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından inşa edildiği düşünülmektedir. Bölgede hem üç gözlü hem de düz olan tek köprü olan Berta Köprüsü'nün gözlerinin genişliği 9.15 metre, yüksekliği 3.3 metredir. Köprünün her iki tarafında da 5 tane balbakan boşluğu ve 0.5 metre yüksekliğinde taştan korkuluk bulunmaktadır.

Klarjeti (Georgian: კლარჯეთი [kʼlaɾd͡ʒetʰi]) was a province of ancient and medieval Georgia, which is now part of Turkey's Artvin Province. Klarjeti, the neighboring province of Tao and several other smaller districts, constituted a larger region with shared history and culture conventionally known as Tao-Klarjeti.

Artvin Çoruh University (Turkish: Artvin Çoruh Üniversitesi) is a university located in Artvin, Turkey. It was established in 2007.

The Artvin okrug was a district (okrug) of the Batum Oblast of the Russian Empire, existing between 1878 and 1918. The district was eponymously named for its administrative centre, Artvin, presently part of the Artvin Province of Turkey. The district bordered with the Olti okrug to the south, the Ardahan okrug to the east, the Batumi okrug to the north, and the Ottoman Empire to the west. Between 1883 and 1903, the Artvin okrug formed a part of the Kutaisi Governorate.

Cerattepe is a hill that is very close to the town of Artvin, in northeastern Turkey. It is noted for its unique biodiversity and natural beauty, as well as being the source of water supply for the town. It has been the subject of controversy and protests since 1992 for a project to construct a copper and gold mine at the site.

Artvin Atatürk Statue, is a monument in Artvin, Turkey. Monument consists of the world's largest Atatürk statue made of steel and copper. The monument was completed in 2012 and unveiled in a ceremony in 2017. It is the most popular site in Artvin with more than 35.000 visitors per year. Monument was sculpted by Georgian sculptor Jumber Jikia.

Kardzveli Kilisesi (Gürcüce: კარძველის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin kentinin Korzul (Çayağzı) mahallesinde eski bir Gürcü kilisesiydi. Söz konusu kilise günümüzde tamamen ortadan kalkmıştır.

Şagora Kilisesi (Gürcüce: შაგორას ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Ardanuç ilçesine bağlı Gümüşhane köyünün sınırları içinde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir. Aynı adı taşıyan köyün kilisesi olduğu tahmin edilmektedir.

Gurcani Kilisesi (Gürcüce: გურჯანის ეკლესია), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Gurcani olan Derinköy'de Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir.

Şatberdi Manastırı (Gürcüce: შატბერდი; okunuşu.: "şat'berdi"), tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı ve eki adı Boselta olan Okumuşlar köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü manastırıdır.

Marsis Dağı, Artvin iline bağlı Yusufeli ve Arhavi ilçeleri ile Rize iline bağlı Fındıklı ilçesinin kesişim noktasında yer alan bir dağdır. Zirvenin güney yamacı Artvin Yusufeli ile doğu yamacı Arhavi ilçelerine ile Batı ve Kuzey yamacı Rize Fındıklı ilçesi bakmaktadır. Gül Dağı'nın güneybatısında, Karataş tepesi ve Altıparmak Dağı nın kuzeydoğusundadır. Kuzey Anadolu Dağlarının, Doğu Karadeniz Dağları bölümündeki, Kaçkar Dağları silsilesinin doğu yönündeki 3391 m yüksekliği ile son zirvesidir.

Ciro Şelalesi, Artvin ilinin Yusufeli ilçesindeki Özgüven köyünde yer alan bir şelaledir. İlçe merkezine 45 kilometre uzaklıktaki şelale, 2200 metre yükseklikte konumlanmıştır. 160 metrelik yüksekliğiyle Artvin'in en yüksekten en akan şelalesidir.

Dikme Yaylası, Artvin ilinin Arhavi ilçesine 40 kilometre uzaklıkta konumlanmış bir yayladır. 85 kilometrekarelik bir alanı kaplayan yayla, en yakın yerleşim birimine 15 kilometre uzaklıktadır.

Suhbeçi Kilisesi (Gürcüce: სუხბეჩის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı İşhan köyünde Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir. Subheçi Kilisesi olarak da bilinir.

Erkinis Kilisesi (Gürcüce: ერკინისის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Yusufeli ilçesine bağlı ve eski adı Erkinis olan Demirkent köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Kilisenin bulunduğu mezranın adından dolayı İtik Kilisesi, Erkinis köyünün yeni adında dolayı da Demirkent Kilisesi olarak da bilinir.

Aşağı Hers Kilisesi (Gürcüce: ზემო ხერსის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı ve eski adı Aşağı Hers olan Kirazalan köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Bulunduğu mahalleden dolayı Ucar Kilisesi olarak da bilinir.

Hamzeti Kilisesi (Gürcüce: ხამზეთის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde sular altında kalmış olan Yusufeli kasabasında Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Eski Ahalta köyünün Hamzeti (ხამზეთი) mevkiinde bulunduğu için Hamzeti Kilisesi olarak anılır.

Çala Kilisesi (Gürcüce: ჭალის ეკლესია - Çalis eklesia), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde sular altında kalmış olan Yusufeli kasabasında Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Eski Ahalta köyünün Çala (ჭალა) mevkiinde bulunduğu için Çala Kilisesi olarak anılır.

Ahoti Klisesi (Gürcüce: ახოთის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı ve eski adı Ahoti olan Kömürlü köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.

Arseniseuli Kilisesi (Gürcüce: არსენისეულის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı ve eski adı Othta Eklesia olan Tekkale köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. "Tekkale Dağ Manastırı" veya "Othta Yukarı Manastırı" olarak adlandırılan manastırın ana kilisesidir ve banisi Arsen Ninotzmindeli'den (არსენ ნინოწმინდელი) dolayı bu şekilde adlandırılmıştır.

Kavkasidzeler Kalesi (Gürcüce: კავკასიძეების ციხე), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Yusufeli ilçesine bağlı Tekkale köyünün Kaledibi mahallesinde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir. Çoruh Nehri'nin sol kıyısında, bir kayanın tepesinde inşa edilmiş olan kaleden geriye sur bölümleri ile tek nefli kilise kalmıştı. Ancak bu yapılar 2023 yılında Yusufeli Barajı suları altında kalmıştır.

Kiskimi Şapeli (Gürcüce: კისკიმის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı ve eski adı Kiskimi olan Alanbaşı köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma kilisedir. Kansasi (კანსასი) mahallesinde bulunmasından dolayı Kansasi Kilisesi veya Kansasi Şapeli olarak da bilinir.

Nihahi Kilisesi (Gürcüce: ნიხახის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı ve eski adı Nihahi olan Yokuşlu köyünde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kilisedir.

Nihahi Kalesi (Gürcüce: ნიხახის ციხე; okunuşu: "nih'ah'is tsih'e"), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı ve eski adı Nihahi olan Yokuşlu köyü sınırları içinde Orta Çağ'da Gürcülerden kalma bir kaledir.